Hundahósti – Kennel cough

(Canine infectious tracheobronchitis, acute tracheobronchitis)

Inngangur

Hundahósti er smitsjúkdómur í öndunarfærum hunda. Hann orsakast af ýmsum sýkingarvöldum (agens), bæði veirum og bakteríum. Sjúkdómurinn er yfirleitt ekki alvarlegur hjá annars heilbrigðum hundum, en hann er mjög smitandi og getur dreifst hratt innan hundahópa.

Hundar á öllum aldri geta smitast, en ungir hvolpar, sérstaklega þeir sem eru með aðra smitsjúkdóma samhliða, svo sem hundafár eða smáveirusótt, eru viðkvæmari. Einnig eru hundar með veiklað ónæmiskerfi í aukinni áhættu. Helsta einkenni sjúkdómsins er þurr og gjallandi hósti sem getur í sumum tilfellum verið þrálátur.

Orsakir og sjúkdómsferli

Hundahósti stafar oftast af samblandi nokkurra sýkingarvalda, þó stundum sé aðeins einn þeirra orsökin. Algengustu sýkingarvaldarnir eru:

• Canine parainfluenza virus type III
• Canine adenovirus type II
• Bordetella bronchiseptica
• Canine distemper virus
• Canine herpes virus
• Mycoplasma canis

Af þessum eru þrír fyrstnefndu algengastir.

Sýkingin berst með innöndun og sýkingarvaldurinn fjölgar sér í slímhúð barkans og berkjanna. Þetta veldur bólgu og ertingu, auk þess sem bifhár slímhúðarinnar skemmast. Við það eiga bakteríur auðveldara með að setjast að og valda frekari sýkingu. Hóstinn sem fylgir ertingunni getur aukið skemmdirnar og ýtt undir bakteríusýkingu.

Í sjaldgæfum tilfellum, sérstaklega hjá hundum með skert ónæmiskerfi, getur sýkingin færst niður í neðri hluta öndunarfæranna og valdið berkju- eða lungnabólgu.

Meðgöngutími sjúkdómsins (tími frá smiti til einkenna) er yfirleitt 2–18 dagar. Einkenni geta varað í allt að 3 vikur, en bakterían Bordetella bronchiseptica getur verið til staðar í öndunarvegi í allt að 3 mánuði.

Sjúkdómurinn er mjög smitandi og dreifist auðveldlega þar sem margir hundar koma saman, til dæmis á hundahótelum, í hundaskólum eða hundageymslum.

Þættir sem auka smithættu eru meðal annars:

• Mikill þéttleiki hunda
• Streita
• Veiklað ónæmiskerfi
• Léleg loftskipti

Einkenni

Algengustu einkenni eru:

• Þurr og gjallandi hósti
• Hósti sem versnar við æsing, gelt eða hreyfingu

Flestir hundar eru annars hressir og sýna engin önnur einkenni. Í sumum tilfellum geta þó komið fram:

• Vægur hiti
• Slappleiki í 1–2 daga

Hóstinn getur stundum hljómað eins og eitthvað sé fast í hálsi hundsins. Yfirleitt versnar hóstinn fyrstu dagana, en batnar síðan smám saman og flestir hundar ná fullum bata innan 3 vikna.

Greining

Greining byggist á:

• Sögu um samskipti við aðra hunda
• Einkennandi þurrum hósta
• Hósta sem hægt er að framkalla með léttum þrýstingi á barkann

Við hlustun á lungu heyrist yfirleitt ekkert óeðlilegt nema bakteríusýking hafi þróast í lungun.

Í flestum tilfellum eru frekari rannsóknir ekki nauðsynlegar, en í flóknari tilfellum getur komið til greina:

• Barkaspeglun
• Barkaskol
• Frumugreining

Meðferð

Meðferð beinist fyrst og fremst að því að lina einkenni og styðja við bata.

Sýklalyf eru aðeins notuð ef grunur er um bakteríusýkingu og hundurinn er slappur.

Mikilvægt er að:

• Halda hundinum í ró
• Forðast mikla hreyfingu og æsing
• Forðast kalt loft meðan á veikindum stendur
• Forðast aðstæður sem valda miklu gelti

Ef hundurinn notar hálsól er ráðlagt að skipta yfir í beisli (brjóstbeisli eða höfuðbeisli) til að minnka álag á barkann.

Einnig er ráðlagt að:

• Gefa blautt fóður frekar en þurrt
• Nota hóstastillandi lyf ef þörf krefur

Ekki skal gefa slímlosandi lyf þar sem þau geta aukið ertingu og gert hóstann verri.

Í sumum tilfellum getur stutt meðferð með bólgueyðandi sterum hjálpað, en aðeins ef hundurinn er ekki með hita eða lungnabólgu.

Hundurinn ætti að forðast samskipti við aðra hunda meðan á veikindum stendur og í nokkra daga eftir að einkenni hverfa.

Batahorfur

Flestir hundar ná fullum bata innan 2–3 vikna.

Bati getur tekið lengri tíma hjá:

• Eldri hundum
• Hundum með undirliggjandi sjúkdóma
• Hundum með veiklað ónæmiskerfi

Í sjaldgæfum tilfellum getur sjúkdómurinn orðið langvinnur. Mjög óalgengt er að hundur deyi af völdum hundahósta einum og sér.

Heimildir:

• Ettinger, S.J, 1995, Textbook of Vet.Int. Med.,
• Vetstream-Canis apr.-jun. 2006.
• Garðabær, apríl 2006.

© Hanna M. Arnórsdóttir dýralæknir